18.การปฏิรูปแผนงาน/โครงการ - แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์

แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์
ค่ากลาง และ บูรณาการ
นายแพทย์ อมร นนทสุต
อดีตปลัดกระทรวงสาธารณสุข
Go to content

Main menu:

18.การปฏิรูปแผนงาน/โครงการ

การจัดการนวัตกรรม

การประยุกต์นวัตกรรม
3 ชนิดของนวัตกรรมทางการบริหารจัดการที่เราใช้มากเพื่อก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของระบบสาธารณสุขระดับอำเภอลงไปได้แก่ (1)
แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ (2) การจัดการค่ากลางและ (3) การบูรณาการ ซึ่งมีรายละเอียดปรากฏอยู่ในหน้าอื่นๆแล้ว

การปฏิรูปแผนงาน/โครงการ
นวัตกรรมคือองค์ประกอบสำคัญของการปฏิรูปแผนงาน/โครงการ นวัตกรรมที่เน้นคือนวัตกรรมรูปแบบและนวัตกรรมกระบวนการ เพราะทั้งสอง มีคุณสมบัติที่ช่วยเพิ่มประสิทธิผล (Effectiveness) ในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม  สำหรับนวัตกรรมผลผลิตมีความสำคัญเป็นรอง เพราะไม่มีคุณสมบัติดังกล่าว  ดังนั้น เราจะเว้นไว้ไม่อภิปรายในที่นี้
เราจะอภิปรายเพียง 2 ลักษณะ คือ การปฏิรูปในเชิงรูปแบบ และการปฏิรูปเชิงกระบวนการ
ทั้งสองอาจทำได้ด้วยการวางโครงการระยะสั้นเป็นรายปี


ลักษณะการปฏิรูป

  • รูปแบบ (Modeling) เป็นผลพวงของการบูรณาการแบบที่ 2 เนื่องจากปรากฏว่า ระบบงานสาธารณสุขโดยทั่วไปยังไม่ได้ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้มากนัก ทั้งที่การวางรูปแบบที่ดีจะช่วยเพิ่มทั้งประสิทธิภาพและประสิทธิผล
  • การแก้ปัญหาประเด็นใดๆย่อมต้องการการหนุนเสริมจากแผนงาน/โครงการอื่นๆอีกหลายเรื่อง ซึ่งอาจจะมาจากหน่วยงาน องค์กรต่างๆกัน ดังนั้น การจัดกลุ่มแผนงาน/โครงการเพื่อบริหารจัดการพร้อมกันจึงเป็นสิ่งที่ควรทำ
  • นี่คือที่มาของการบูรณาการในลักษณะที่จะช่วยลดทั้งต้นทุนและในขณะเดียวกันก็เพิ่มประสิทธิผลในการแก้ปัญหาด้วย

กระบวนการ (Process)
การปรับกะบวนการวางแผนจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและประสิทธิผลให้แก่โครงการได้
ในกระบวนการเดิม เราวางแผนโดยใช้ประเด็นปัญหาเป็นจุดเริ่มต้น วิธีนี้จะทำให้ไม่สามารถควบคุมจำนวนโครงการที่เกิดขึ้นได้ เพราะความหลากหลายของประเด็นปัญหาซึ่งเป็นสิ่งที่ควบคุมไม่ได้ เมื่อจำนวนโครงการมีมากขึ้น ก็จะเป็นภาระแก่ผู้ปฏิบัติ ทำให้สูญเสียทรัพยากรมากขึ้นแต่ประสิทธิภาพ ประสิทธิผลกลับลดลง
วิธีนี้จึงไม่เหมาะสำหรับสร้างโครงการส่วนที่ภาคประชาชนเป็นเจ้าของหรือผู้ปฏิบัติ
วิธีที่แนะนำคือ สร้างโครงการโดยใช้กิจกรรมเป็นฐาน (Activity-based project Formulation) ดังภาพซ้าย เนื่องจากกิจกรรมเป็นสิ่งที่สามารถควบคุมจำนวนได้ (คือกิจกรรมสำคัญทั้ง 7 ของแผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ปฏิบัติการ) ดังนั้น ไม่ว่าจะมีประเด็นสุขภาพมากหรือน้อย ก็จะสามารถ ใช้ 7 กิจกรรมชุดเดียวกัน
ตอบสนองทุกประเด็นได้  แต่ทั้งนี้ ต้องอาศัยเทคนิควิธีการบูรณาการ
หากใช้วิธีการนี้ รูปลักษณะของโครงการจะถูกปรับให้เป็นโครงการเพื่อการพัฒนาที่ชัดเจนเพราะกิจกรรมทั้ง 7 ถอดมาจากแผนที่ฯซึ่งเป็นเส้นทางของการพัฒนาโดยตรง

  • ขั้นตอน

การสร้างนวัตกรรมเกิดจากการดำเนินงานตามขั้นตอน ของการปฏิบัติกิจกรรมสำคัญทั้ง 7 ที่ใช้เป็นกรอบในการกำหนดค่ากลาง  ขั้นตอนดังกล่าวได้แก่ (1)เตรียมการ (2)ปฏิบัติงานตามค่ากลาง  (3)ทบทวน หาวิธีปฏิบัติใหม่ (4)ทดสอบวิธีปฏิบัติใหม่ (5)ได้นวัตกรรม (6) ปรับปรุงแผนปฏิบัติการและ/หรือ SLM และ (7) การสนับสนุน
กิจกรรมที่กำหนดไว้ในแผนปฏิบัติการนั้น ควรกำหนดตัวชี้วัด (KPI) ไว้ทุกกิจกรรมสำหรับผู้ปฏิบัติได้ใช้วัดความคืบหน้าของงานของตนรวมทั้งเพื่อเตรียมการสนับสนุนโดยผู้จัดการหรือผู้บริหาร (ไม่ใช่เพื่อเอาไว้จับผิด)
ผู้ปฏิบัติควรได้รับการสนับสนุนให้หาวิธีปฏิบัติงานใหม่ๆ (ทำนวัตกรรม)ที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลมากกว่า ควรมีการทบทวนวิธีปฏิบัติใหม่ทุก 3 เดือนโดยผู้ปฏิบัติเอง และคณะผู้บริหารที่ระดับใกล้ชิดกับผู้ปฏิบัติ ผู้ซึ่งต้องสนับสนุน แก้ปัญหา หรืออนุมัติการเปลี่ยนแปลง รวมทั้งการปรับแผนปฏิบัติการสู่รูปแบบใหม่

การประเมินนวัตกรรม
ต้องทำเพื่อพัฒนาโครงการโดยทั่วไป หรือ เป็นการเตรียมการเพื่อเปิดเป็นโรงเรียนนวัตกรรมสุขภาพชุมชนหรือก่อนเปิดการเรียนการสอน
เป็นการประเมิน ปัจจัยนำเข้า (Input) กระบวนการ (Process) และผลผลิต (Output)  
ปัจจัยนำเข้า
1) ความเหมาะสมของเทคโนโลยี    
2) สมรรถนะทางบริหารจัดการ เทคโนโลยี และคุณสมบัติส่วนบุคคล
3) ทรัพยากร  
กระบวนการ
1) กระบวนการ ไม่ยุ่งยาก มีขั้นตอนเท่าที่จำเป็น ในขณะเดียวกันก็มีประสิทธิภาพ
2) กระบวนการ สามารถนำไปสู่ความสำเร็จตามตัวชี้วัด KPI ได้  
3) กระบวนการ นำไปสู่การสร้างนวัตกรรมใหม่ๆได้
4) กระบวนการ แสดงความร่วมมือระหว่างสาขา สังเกตที่ความเข้มแข็งของกรรมการ กำลังคน และกองทุน  
ผลผลิต
1) ความสัมพันธ์ระหว่างแผนงาน/โครงการ   
2) ลักษณะนวัตกรรม มีผลกระทบทางบวกต่อสังคมโดยรวม หรือมีผลดีกับสภาวะแวดล้อมของโลก  
3) การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม   ก) ประชาชนมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมได้จริง   ข) ในบางกรณี เจ้าหน้าที่ต้องมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม

เชื่อมั่น และ ทำให้เป็นจริง
Back to content | Back to main menu