3.สถานะปัจจุบัน - แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์

แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์
ค่ากลาง และ บูรณาการ
นายแพทย์ อมร นนทสุต
อดีตปลัดกระทรวงสาธารณสุข
Go to content

Main menu:

3.สถานะปัจจุบัน

แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์

สถานะปัจจุบัน
การตรวจสอบ


เป็นอันว่าเรามีแผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ปฏิบัติการ (SLM)ร่วมสองกรม ที่ใช้มาตั้งแต่ พ.ศ2552 จนบัดนี้เป็นเวลา 3 ปี จึงถึงเวลาที่เราต้องทำการตรวจสอบความเหมาะสม ว่าควรจะต้องปรับปรุงเปลี่ยนแปลงอย่างใดหรือไม่
     สิ่งที่ควรพิจารณาคือ ผู้ปฏิบัติในพื้นที่ได้ใช้แผนที่ฉบับสองกรมเป็นกรอบในการสร้างแผนที่ฯปฏิบัติการ(SLM)ของตนหรือไม่เพียงใด และหากมีการดัดแปลง แผนที่ฯฉบับที่พื้นที่สร้างขึ้นใช้จะมีประสิทธิภาพดีกว่าหรือไม่ อย่างไร
     การตรวจสอบเรื่องนี้ อาจทำได้เป็น 2 ลักษณะ  คือ วิธีที่ 1 หากเป็นผู้ปฏิบัติหรือผู้บริหารที่ใกล้ชิดกับพื้นที่ อาจตรวจสอบว่าแผนที่ฯปฏิบัติการที่ใช้อยู่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมของกลุ่มเป้าหมายหรือการลดลงของปัญหาหรือไม่ อย่างไร และหากมีการเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้น การเปลี่ยนแปลงนั้นเกิดจากกิจกรรมที่กำหนดไว้ในแผนที่หรือไม่
     ส่วนวิธีที่ 2 ในระดับนโยบายหรือผู้บริหารระดับสูง อาจใช้ผลงานการวิจัย ที่มีผู้ทำการศึกษาการใช้แผนที่ฯ ของผู้ปฏิบัติเพื่อตัดสินประสิทธิภาพของแผนที่ฯลักษณะต่างๆที่ผู้ปฏิบัติกำหนดขึ้น โดยพิจารณาจากผลที่เกิดจากการใช้แผนที่เหล่านั้น

การแก้ไข
จากผลการศึกษาวิจัย เราได้พบปัญหาของแผนที่ฯปฏิบัติการฉบับสองกรมบางประการที่สมควรแก้ไข  
     ประการแรก การกำหนดให้ภาคีคือ อปท.มีบทบาทเพียงสนับสนุนงบประมาณอย่างแข็งขันเท่านั้น เป็นเหตให้การสร้างมาตรการทางสังคมทำไม่ได้ เพราะไม่มีผู้มีอำนาจรับผิดชอบ  เมื่อไม่มีมาตรการทางสังคม โอกาสที่จะมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมก็แทบจะไม่มี
     ประการที่สอง อปท.ไม่ใช่องค์กรภาคประชาชนเพียงหน่วยเดียวที่มีส่วนรับผิดชอบสนับสนุนประชาชน ยังมีกำนันผู้ใหญ่บ้าน ผู้ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการกำหนดและใช้มาตรการทางสังคม นอกจากนั้น ยังมีแกนนำในชุมชน อสม. และผู้ทรงคุณวุฒิอื่นๆที่น่าจะมีบทบาท แต่ก็ไม่ได้กำหนดไว้ในแผนที่ฯปฏิบัติการสองกรม
     

ประการที่สาม การเลือกเส้นทางเดินในแผนที่ฯ หากเลือกเส้นทางซ้ายมือ ซึ่งเป็นทางที่สะดวกที่สุด เพราะเกี่ยวกับการสื่อสารเท่านั้น ทำได้โดยไม่ต้องปรับองค์กรที่เป็นภาคีให้เข้มแข็ง แต่การทำเช่นนั้นย่อมเสียโอกาสสำหรับภาคีที่จะได้รับการพัฒนาสมรรถนะ (ยกเว้นเรื่องการสื่อสารอย่างเดียว) และการสื่อสารก็จะไม่ช่วยให้มีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมได้มากนัก เพราะไม่มีองค์ประกอบที่สำคัญคือการใช้มาตรการทางสังคม
    สรุปว่า ต้องมีการแก้ไขแผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ฉบับสองกรม โดยปรับปรุงกล่อง(เป้าประสงค์ของยุทธศาสตร์)ที่เกี่ยวกับท้องถิ่น ให้มีองค์ประกอบและบทบาทมากขึ้น นอกจากนั้น การวางเส้นทางขึ้นควรให้ น้ำหนักกับเส้นทางกลาง เพราะเป็นเส้นทางที่ให้ความเข้มแข็งกับองค์กรที่เป็นภาคีต่างๆ (กล่องสีเหลืองทั้งหมด)

คำเตือน  ควรตรวจสอบแผนที่ฯSLMที่พื้นที่สร้างขึ้น ในระดับประชาชน ให้มีองค์ประกอบที่สำคัญทั้งสาม คือการใช้มาตรการทางสังคม การเฝ้าระวัง/คัดกรอง และการสร้างแผนงาน/โครงการโดยประชาชน
เชื่อมั่น และ ทำให้เป็นจริง
Back to content | Back to main menu